Trong thời điểm  thị trường tăng “nóng mọi người đổ xô vào "buôn" chứng khoán, số tài khoản chứng khoán cá nhân tăng vọt khiến cho các sàn giao dịch của các công ty chứng khoán luôn trong tình trạng quá tải, lệnh mua bán đi vào hệ thống mạng trung tâm luôn luôn bị kẹt cứng và ứ đọng lại. Giá cả chứng khoán cứ thế tăng lên với mức chóng mặt, lệnh bán thì ít mà lệnh mua thì không biết bao nhiêu cho xuể. Ai ai cũng như ngồi trên lò lửa chỉ lo mình không mua được chứng khoán trong ngày.

Về phía công ty chứng khoán, việc “làm dâu” trăm họ không thể nào chiều lòng hết tất cả quan viên các họ được mà sẽ có những trường hợp ưu tiên hơn. Điều này mặc dù không nói ra nhưng ai cũng ngầm hiểu hết. Nhiều lời "than thở" được một số nhà đầu tư nhỏ lẻ bộc bạch khi mà họ đặt lệnh nhưng lệnh không vào nổi hệ thống: “lệnh của tôi đưa trước cả 15 phút rồi mà sao không khớp?” Trong khi các nhà đầu tư khác chỉ ngồi nhìn mỉm cười và ai cũng biết có khi lệnh vào cả nửa tiếng rồi mà cũng có khớp được đâu nói chi tới 15 phút. Để hạn chế các trường hợp tương tự, các công ty chứng khoán đã chọn phương án “thanh lọc” nhà đầu tư nhỏ lẻ bằng quy định nhà đầu tư phải ký quỹ một khoản tiền nào đó khi mở một tài khoản mới, đó là khoản tiền “chết” mà nhà đầu tư khi tiến hành mua bán không được sử dụng tới chúng. Công ty chứng khoán nhỏ thì yêu cầu ký quỹ khoản tiền nhỏ, công ty chứng khoán lớn thì yêu cầu ký quỹ khoản tiền “không nhỏ” chút nào, điển hình như SSI yêu cầu nhà đầu tư phải tới ký quỹ  100 triệu đồng đã gây ra không ít phản ứng trong giới "chơi" chứng khoán.

Nói đến đội ngũ nhân sự phục vụ cho thị trường trong thời điểm này thì cung không đủ cầu. Các trường đại học trong cả nước hầu như không có chuyên ngành đào tạo chuyên biệt về thị trường chứng khoán mà chỉ có các chuyên ngành tài chính. Và thế là sinh viên các ngành tài chính ra trường trong năm qua trở nên đắt giá. “Dòng chảy” nguồn nhân sự trên thị trường cũng có sự dịch chuyển rõ rệt, người nào có chút ít kiến thức về chứng khoán là nhảy ra làm cho công ty chứng khoán, đặc biệt các ngân hàng trong năm qua bị “chảy máu” nguồn nhân lực do các nhân viên ngân hàng lũ lượt kéo nhau sang làm cho công ty chứng khoán. Chứng khoán trở thành một nghề thời thượng và người làm trong ngành chứng khoán được người ngoài nhìn với con mắt “ngưỡng mộ”.

Thị trường “nguội lạnh” - Những người muôn năm cũ ... hồn ở đâu bây giờ

Khi thị trường nóng các công ty chứng khoán làm vương làm tướng thì bây giờ lại ngược lại hoàn toàn. Làm đủ cách để “năn nỉ” nhà đầu tư đến với mình với các lý do: nào là nhân dịp mở phòng giao dịch mới, rồi thì nhân dịp khai truơng cho tới lý do là “đồng cảm” với nhà đầu tư trong bối cảnh thị trường không mấy sáng sủa, các công ty chứng khoán như ACBS, BVSC, VCBS, SSI đã đồng loạt giảm 50% phí giao dịch mặc dù làm như như vậy thì chỉ góp phần tăng lỗ mà thôi, đặc biệt có những công ty chứng khoán mới còn miễn phí 100%.

Sàn giao dịch của các công ty chứng khoán cứ "vắng như chùa bà đanh", giao dịch hàng ngày chỉ có lèo tèo vài nhà đầu tư, trong khi phí giao dịch đã phải giảm khiến cho các công ty chứng khoán lao đao, “gồng mình” gánh những khoản phí tối thiểu hàng ngày quả là quá sức chịu đựng của những công ty này. Trong tình cảnh này, để giảm bớt chi phí, ngoài những chi phí tối thiểu hàng ngày thì các công ty bắt đầu tính tới phương án cắt giảm nhân sự. Thiết nghĩ đây cũng là dịp để các công ty chứng khoán “thanh lọc” chất lượng đội ngũ nhân viên, thời gian qua do sức ép của thị trường đã tuyển trong vội vàng dẫn tới chất lượng không tương xứng với vị trí cũng như năng lực làm việc của đội ngũ này, trong khi chi phí phải trả cho đội ngũ này lại đã phình quá to do sức “nóng” vừa qua.

Không quên nhắc tới một số công ty chứng khoán mới được cấp phép hoạt động sau này, nổi bật và cũng được thị trường đánh giá là một hành động khôn ngoan trong bối cảnh thị trường xuống dốc, đó là việc Công ty Cổ phần Cơ điện lạnh REE đã nộp đơn lên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xin rút đơn thành lập Công ty Chứng khoán REE, mặc dù công ty đã được chấp thuận về mặt nguyên tắc. Với những công ty còn lại hiện nay đã không dám xuất đầu lộ diện nữa, cứ đóng cửa âm thầm lặng lẽ hoạt động cầm chừng, có công ty còn dùng “chiêu” gửi tiền vốn vào ngân hàng lấy lãi chi trả phí hoạt động hàng tháng, bớt được đồng phí nào “nhẹ gánh” chừng ấy. Chẳng bù cho thời điềm trước đó, khai trương công ty là đăng báo, "trống rong cờ mở".

Diễn biến kinh doanh “ế ẩm” thế này thì hoạt động “mua” lại công ty chứng khoán của các “đại gia” chứng khoán khác cũng như của các tổ chức nước ngoài là điều tất nhiên. Và các công ty chứng khoán mới “được” mua lại thì dường như nỗi lo lắng cũng vơi nhẹ chút ít, trong tháng hai vừa qua Morgan Standly mua lại 49% cổ phần của công ty chứng khoán Hướng Việt và gần đây nhất là thông tin ngân hàng RHB của Malaysia mua lại 49% cổ phẩn của công ty chứng khoán Việt Nam. Ngoài ra, còn có nhiều vụ mua bán từ 10% cổ phần trở xuống của các tổ chức khác với các công ty chứng khoán trong nước.

Vậy còn số phận của những công ty chứng khoán do các thể nhân thành lập và không “được chọn” mua lại thì sẽ đi đâu về đâu, chúng ta hãy cùng chờ xem.

Bức tranh thứ hai tuy màu sắc không được tươi sáng lắm nhưng ai cũng hiểu phủ lên trên nó là một màu xanh hy vọng. Hy vọng thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ trở lại những “ngày xanh” của tất cả những thành viên tham gia vào thị trường chứng khoán, của tất cả những ai mong muốn xây dựng một thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển ổn định và bền vững.