Việc điều chỉnh lãi suất sẽ thu hút khách hàng gửi tiền, tuy nhiên, nhà đầu tư cần chú ý đến “sức khỏe” của

Thống đốc NHNN- Nguyễn Văn Giàu mới đây đã thừa nhận, mức lãi suất cơ bản, lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu trước đây được duy trì quá lâu không thay đổi nên đã tách rời khỏi những biến động của thị trường và mang tính hình thức.

Thị trường quyết định

Với cơ chế mới, việc NHNN điều hành lãi suất qua công bố mức lãi suất cơ bản mới sẽ giúp cho các mức lãi suất này sát với thị trường hơn đồng thời cũng đưa khuôn khổ hoạt động tín dụng tuân thủ đúng điều 476 của Bộ luật Dân sự về lãi suất cho vay. Các tổ chức tín dụng (TCTD) được phép ấn định lãi suất kinh doanh (cho vay, huy động) bằng VND đối với khách hàng không vượt quá 150% lãi suất cơ bản do NHNN công bố áp dụng trong từng thời kỳ. Như vậy, mức lãi suất huy động, cho vay tối đa mà các TCTD có thể áp dụng đối với khách hàng là 18%/năm. Định kỳ hàng tháng, NHNN công bố lãi suất cơ bản và điều chỉnh kịp thời lãi suất cơ bản khi cần thiết.

Làm gì để cơ chế mới không sớm lạc hậu?

NHNN làm gì? Khi NHNN đưa ra mức lãi suất cơ bản như trên và khi đó lãi suất tối đa của các TCTD áp dụng đối với khách hàng là 18%/năm điều này cũng có thể suy luận rằng, NHNN hi vọng mức lạm phát (CPI) được khống chế dưới mức này (trong khi một số dự báo CPI năm 2008 là 17%) nhằm đảm bảo lãi suất thực dương. Điều này cũng đặt lên trách nhiệm đối với các cơ quan khác (nhất là Bộ Tài chính) trong việc kiềm chế lạm phát năm 2008.

NHTM làm gì? Khi lãi suất đã được tự do hóa hơn, thị trường sẽ cạnh tranh hơn, như vậy chênh lệch lãi suất (cho vay và huy động) sẽ không cao nữa. Điều này thúc ép các NHTM phải tăng cường quản lý để nâng cao hiệu quả, giảm chi phí hoạt động. Với mặt bằng lãi suất cao, phạm vi thay đổi rộng như hiện nay và có nhiều biến động về nguồn vốn, các NHTM cũng đang tự thấy rằng mình cần có một cơ quan quản lý rủi ro thanh khoản nếu như muốn tồn tại và trở thành NH lớn. Hiện nay, một số NHTM đã nhìn thấy tầm quan trọng của việc quản lý tài sản Có-Nợ (ALM). Đó là việc quản lý toàn bộ Bảng Cân đối Kế toán của NHTM như một hệ thống năng động của các bộ phận tài sản và nguồn vốn và các giao dịch NH; Trong đó, quản lý rủi ro lãi suất là công tác trọng tâm của ALM.

Việc phản ứng nhanh với lãi suất cũng là yêu cầu thiết yếu. Thực tế cho thấy, ngay sau khi NHNN công bố, NH Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cũng công bố cơ chế điều hành lãi suất mới: mức lãi suất huy động tối đa VND (áp dụng kể từ 19/5/2008) dưới 6 tháng là 13,3%/năm, từ 6-12 tháng là 13,5%/năm, trên 12 tháng là 13%/năm. Lãi suất cho vay thấp nhất của BIDV là 16,5%/năm, cao nhất là 18%/năm. Một số lãnh đạo NHTM cũng nhận định, mức lãi suất huy động và cho vay trên thị trường cũng sẽ khác nhau giữa các NH tuỳ thuộc vào tình hình "sức khỏe" và nhu cầu huy động vốn chứ không niêm yết giống hệt nhau (cùng 12%/năm) như trước đây.

DN làm gì? Khi Nhà nước khống chế lãi suất thấp thì đó là sự bao cấp. Đến nay lãi suất đã nới rộng, sự nâng đỡ rõ ràng không còn nữa. Với điều kiện như vậy, DN phải có "ứng xử tốt" với lãi suất như là tăng cường quản lý chi phí để tiết giảm chi phí không cần thiết. Những DN có chi phí thấp - đồng nghĩa với DN hiệu quả là DN có khả năng chấp nhận mức lãi suất cao của NH trong điều kiện hiện nay.

Người gửi tiền phải làm gì? Khi lãi suất cho vay tối đa đã là 18%/năm, mức lãi suất huy động cũng căn cứ vào đó mà hình thành. Và thông qua mức lãi suất 18%/năm này, NHNN phát đi một tín hiệu rất quan trọng cho người gửi tiền: NH nào huy động sát hoặc bằng với mức 18%/năm (mức lãi suất cho vay tối đa) sẽ là một NH có tình hình tài chính không lành mạnh. Như vậy, nếu NHTM nào đó có tiếp tục đưa ra bài cũ "siêu lãi suất" sát mức 18%/năm thì người gửi tiền chớ có nên tiếp tục "đùa với lửa".

Ngày 17/5/2008, NHNN quyết định cơ chế điều hành lãi suất mới. Theo đó, "điều hành" lãi suất theo lãi suất cơ bản do NHNN công bố trong từng thời kỳ. Các cơ chế "cũ lỗi thời" như "cơ chế lãi suất thỏa thuận.." hay "trần lãi suất huy động ,..." được loại bỏ. Kèm theo đó, NHNN cũng công bố lãi suất cơ bản tăng từ 8,75%/năm lên 12%/năm, áp dụng từ 19/5/2008.