Tổng thống Bush, người đã tới Hà Nội và khẳng định VN là đối tác quan trọng của Mỹ hẳn không mong muốn mối quan

Tổng thống Bush, người đã tới thăm Việt Nam hồi tháng 11, người khẳng định Việt Nam là đối tác quan trọng của Mỹ sẽ trả lời: Không đáng!

79/86 Thượng nghị sỹ và 212/187 hạ nghị sỹ đã bỏ phiếu thông qua Quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn với Việt Nam hồi tháng 12 sẽ trả lời: Không đáng!

Giới doanh nhân Mỹ, những người đang hiện diện ngày một mạnh mẽ hơn tại thị trường 80 triệu dân này sẽ khẳng định: Không đáng!

Tổng thống Bush, người đã tới Hà Nội và khẳng định VN là đối tác quan trọng của Mỹ hẳn không mong muốn mối quan hệ này bị ảnh hưởng xấu bởi một vài cá nhân.

Và ngay cả những bộ óc dù mang nặng định kiến nhưng nếu trả lời một cách khách quan và thực tế cũng sẽ phải nói không.

Bởi mối quan hệ Việt - Mỹ đã phải trải qua một con đường gập gềnh đầy mặc cảm và e ngại để xây dựng được sự tin cậy lẫn nhau, vượt qua một quá khứ đắng cay và những khác biệt còn tồn tại.

Một mối quan hệ còn nhiều ngại ngần cách đây vài ba năm nay đã có những bước tiến mạnh dạn đến mức Đại sứ Mỹ tại Việt Nam đã dùng đến từ "chiến lược" để mô tả về quan hệ Việt - Mỹ.

Sau chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Bush, bên cạnh những ràng buộc ngày càng mật thiết về thương mại và kinh tế, hai nước đã bắt đầu mở rộng quan hệ trong lĩnh vực chính trị, an ninh và quốc phòng.

Cả phía Việt Nam và Mỹ đều quá hiểu một mối quan hệ song phương phát triển sẽ có lợi cho cả đôi bên trong bối cảnh thế giới đang hội nhập, đang hợp tác làm ăn để cùng tiến tới thịnh vượng

Một Việt Nam đang trên đường hội nhập với thế giới cần bắt tay với siêu cường thế giới để tạo dựng một môi trường hoà bình, ổn định và hấp dẫn đối với giới đầu tư nước ngoài, trong đó có doanh nhân Mỹ.

Một nước Mỹ cũng ngày càng cần đến Việt Nam không chỉ như một thị trường mới nổi đầy hấp lực đối với giới công ty nước này, mà còn như một "người chơi" đang trở nên nổi bật ở Đông Nam Á, một đối tác ở tầm cỡ khu vực có tiếng nói trọng lượng và có thể hợp tác với Mỹ giải quyết những vấn đề quan tâm.

Nốt nhạc trái chiều

Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết bắt tay Tổng thống Bush tại lễ đón chính thức tháng 11/2006. Ảnh: Lê Anh Dũng

Về phía Việt Nam, những động thái trên có thể khiến các nhà lãnh đạo Hà Nội, những người đang nỗ lực xây dựng mối quan hệ thân thiện, tin cậy và hợp tác với nước Mỹ không khỏi cảm thấy lo ngại, hồ nghi.

Câu hỏi đáng được đặt ra là: Quan hệ hai nước có đáng trở thành con tin của một vài cá nhân khi họ đã cố tình tạo nên căng thẳng trong quan hệ song phương bằng những hành động không thiện chí trong hoàn cảnh hiện tại ở Việt Nam?

Trong con mắt của một số giới bên ngoài, linh mục Nguyễn Văn Lý là nhân vật bất đồng chính kiến bị bỏ tù, nhưng đối với pháp luật và công luận Việt Nam, linh mục Nguyễn Văn Lý đã có những hoạt động vi phạm pháp luật và cần phải bị xét xử.

Người viết bài này đã từng dự phiên toà công khai xét xử linh mục Nguyễn Văn Lý ngày 30/3, dưới sự chứng kiến của đông đảo giới truyền thông trong nước và quốc tế, cũng như có sự hiện diện của quyền Tổng Lãnh sự Mỹ tại TP.HCM.

Ngoài hình ảnh khi Nguyễn Văn Lý lớn tiếng chửi bới, chống phá phiên toà khiến Chủ toạ phải yêu cầu áp giải bị cáo ra ngoài phòng xử án mà giới báo chí nước ngoài đã nhanh tay chộp lấy và truyền đi, còn có những hình ảnh khác đã không được truyền thông quốc tế chú ý đến: Nguyễn Văn Lý xô ngã hai công an áp giải, đạp đổ vành móng ngựa và luôn miệng chửi bới toà án...

Xin nói thêm, chính ông quyền Tổng Lãnh sự Mỹ đã phải lắc đầu khi chứng kiến cách hành xử của ông Nguyễn Văn Lý tại phiên toà.

Một vị linh mục đã nhiều năm lợi dụng tôn giáo để kích động chống phá Nhà nước Việt Nam, đứng ra thành lập đảng trái pháp luật, trái ngược với chính tôn chỉ, mục đích của tôn giáo mà ông theo đuổi rằng linh mục không được tham gia các hoạt động chính trị. Một hành động mà chính Vatican cũng không thể đồng tình.

Vậy thì đặt trong bức tranh lợi ích rộng lớn hơn của quan hệ hai nước, những cá nhân như linh mục Nguyễn Văn Lý có đáng để một số người thổi phồng vấn đề, gây ảnh hưởng xấu đến mối quan hệ song phương mang tính xây dựng và tích cực này? Nhất là khi, những hành động kích động và chống đối của ông Lý và một số người khác có thể gây phương hại tới ổn định trong nước, một giá trị mà chính giới đầu tư và các chính khách quốc tế thường ca ngợi khi nói về Việt Nam?

Trong một thế giới và khu vực đang tiềm ẩn đầy những bất ổn và rủi ro, Việt Nam đã trở nên nổi bật vì sự ổn định chính trị và an ninh của mình.

Bình luận về những diễn tiến gần đây, một nhân sĩ Việt kiều tại Mỹ nói rằng, "Trong khung cảnh rối ren hiện tại trên thế giới, sự phát triển chính trị trong nước phải tiến ra trong môi trường thăng bằng và ổn định. Mất ổn định sẽ dẫn đến mất an ninh và do đó sẽ có ảnh hưởng rất xấu đến nguồn đầu tư của nước ngoài và kinh tế trong nước. Việt Nam không thể để mất thế mạnh về ổn định chính trị và an ninh trong khi đang cạnh tranh với các quốc gia như Trung Quốc và Malaysia để thu hút đầu tư nước ngoài. Cha Lý đã không nhận thức được việc đó".

Và con tin của các nhóm cử tri lỗi thời

Nếu theo dõi những lời bình luận mang tính tiêu cực của bà Loretta Sanchez về tình hình Việt Nam, "người ta thấy khó hiểu những đại biểu dân cử như bà Loretta Sanchez lại quan tâm quá mức và tốn nhiều sức lực cho vấn đề nhân quyền ở nước ngoài, như Việt Nam", nói như bà Tôn Nữ Thị Ninh, thành viên nhóm Nghị sỹ hữu nghị Việt - Mỹ.

Trong khi đó, bà Sanchez lại phớt lờ những mối quan tâm của chính Việt Nam về nhân quyền khi từ chối, hoặc làm ngơ những đề nghị tiếp xúc của Hội Cựu Chiến binh Việt Nam và Hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin yêu cầu trao đổi về vấn đề chất độc da cam hay từ chối đến thăm Làng Hữu nghị nơi chăm sóc những nạn nhân chất độc da cam/điôxin.

Cũng trong khi đó, những đồng nghiệp của bà như 3 vị hạ nghị sỹ của Uỷ ban Quân lực Hoa Kỳ đã có các cuộc trao đổi với tinh thần xây dựng trên nhiều vấn đề trong tổng thể quan hệ song phương.

Nhưng phát biểu của bà Sanchez, người đại diện cho một địa phương rất đông cử tri gốc Việt đã không gây bất ngờ.

Đối với các nền chính trị Tây phương, nhân quyền và tự do tôn giáo vốn luôn là chủ đề được ưa chuộng và dễ lấy lòng đông đảo cử tri. Bởi vậy, với nhiều chính khách hoạt động trong một nền chính trị bị chi phối bởi các nhóm lợi ích như nước Mỹ, nói gì hay làm gì được quyết định bởi lá phiếu của cử tri. Trong nhiều trường hợp, lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm đã vượt lên trên lợi ích quốc gia.

Và vì thế, cứ xuân thu nhị kỳ, những vị dân biểu, đại diện cho một số nhóm cử tri chống đối quan hệ với Việt Nam, sẽ lại lớn tiếng chỉ trích cái gọi là hồ sơ nhân quyền Việt Nam.

Theo bà Ninh, người thường xuyên có các chuyến thăm và giao lưu với cộng đồng người Việt tại Mỹ, "điều đáng tiếc là bà Sanchez đã để bản thân trở thành con tin của nhóm cử tri lỗi thời, thay vì quan tâm đến đa số cử tri là những người hướng tới tương lai nhưng lại không lớn tiếng".

Khi thừa nhận với báo giới rằng trong Quốc hội Hoa Kỳ, "hầu hết các nghị sỹ, dân biểu không biết về tình trạng nhân quyền ở Việt Nam", bà Sanchez đã quên một thực tế rằng có rất nhiều nghị sỹ từng đến thăm và tìm hiểu tình hình thực tế tại Việt Nam. Họ đã bỏ phiếu ủng hộ mối quan hệ bình thường vĩnh viễn với Việt Nam vì chính lợi ích của nước Mỹ.

Việt Nam không ngại đối thoại khi mời bà Sanchez đến Hà Nội, bất chấp việc nữ dân biểu này là một trong số ít những người chống đối quan hệ với Việt Nam hăng hái nhất. Nhưng sự đối thoại sẽ chỉ hiệu quả khi được bắt đầu dựa trên thiện chí.